به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه در تهران، سومین همایش علمی «هیأت و آیین‌های مذهبی» امروز با حضور حجت الاسلام باباخانی رییس سازمان هیئات و تشکل های دینی، حجت الاسلام دائی دائی رییس اندیشکده هیأت، حجت الاسلام والمسلمین عابدینی استاد حوزه علمیه و حجت الاسلام سوزنچی عضو هیئت علمی دانشگاه و به همت اندیشکده هیأت و مرکز تخصصی احیاء امر در سالن جلسات دانشگاه الزهرا سلام الله علیها برگزار شد.
حجت‌الاسلام والمسلمین محمدرضا عابدینی در این همایش با تبیین جایگاه هیئت‌های مذهبی در نظام تربیتی و اجتماعی اسلام، اظهار کرد: برای شناخت وظایف هیئت‌ها باید از لایه‌های ظاهری عبور کنیم و با نگاهی عمیق به آیات و روایات، جایگاه و کارکرد این مجموعه‌ها را بشناسیم،نگاهی که صرفاً به مباحث نظری محدود نباشد، بلکه افق عمل و برنامه‌ریزی را نیز روشن کند.
وی با اشاره به تناسب میان نظام تشریع و نظام تکوین، افزود: قواعد حاکم بر عالم وجود با قواعدی که در حوزه اراده و اختیار انسان قرار دارند، هماهنگی دارند و می‌توان از این تطابق برای شناخت مسیر رشد فردی و اجتماعی بهره گرفت. بر همین اساس، عالم وجود می‌تواند راهنمای انسان در شناخت وظایف و طراحی حرکت‌های تربیتی و اجتماعی باشد.
حجت‌الاسلام والمسلمین عابدینی با اشاره به آیه شریفه «وَإِنْ مِنْ شَیْءٍ إِلَّا عِنْدَنَا خَزَائِنُهُ وَمَا نُنَزِّلُهُ إِلَّا بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ»، بیان کرد: آنچه انسان در عالم با آن مواجه است، مرتبه‌ای نازل از حقایق است و حرکت کمالی انسان، حرکت از این مراتب به سوی حقیقت و خزائن الهی است. این اصل در تحلیل مسیر رشد اجتماعی نیز کاربرد دارد.
وی خانواده را نقطه آغاز حرکت اجتماعی انسان دانست و گفت: همان‌گونه که انسان در نظام فردی مراحل مختلفی از رشد را طی می‌کند، در نظام اجتماعی نیز حرکت از خانواده آغاز می‌شود و می‌تواند تا شکل‌گیری جامعه مهدوی ادامه یابد. در این مسیر، خانواده نخستین محیطی است که انسان برخی از حقیقت‌های مورد نیاز برای حرکت به سوی مراتب بالاتر را تجربه می‌کند.
این استاد حوزه با بیان اینکه محبت و ولایت از محورهای اساسی شکل‌گیری خانواده هستند، افزود: خانواده بستری برای تجربه محبت، پیوند و پذیرش ولایت است. انسان در این محیط، زمینه‌های حرکت به سوی مراتب بالاتر از روابط اجتماعی و ایمانی را می‌آموزد و با چشیدن این حقیقت‌ها، آمادگی بیشتری برای حرکت در مسیر کمال پیدا می‌کند.
وی با اشاره به مفهوم «رحم ولایی» در روایات، تصریح کرد: در کنار پیوندهای خانوادگی و نسبی، باید به پیوندی عمیق‌تر بر محور ولایت توجه کرد، پیوندی که مؤمنان را حول محور ولی الهی گرد هم می‌آورد و ظرفیت شکل‌گیری یک جامعه ایمانی را فراهم می‌کند.
حجت‌الاسلام والمسلمین عابدینی با استناد به آیه نخست سوره نساء، بر ارتباط میان تقوای الهی و رعایت پیوندهای خانوادگی تأکید کرد و گفت: قرآن کریم در کنار دعوت به تقوای الهی، به رعایت حقوق ارحام نیز توجه می‌دهد. این موضوع نشان می‌دهد که روابط خانوادگی در منظومه تربیتی دین، جایگاهی اساسی دارد و می‌تواند زمینه‌ای برای درک و تقویت پیوندهای عمیق‌تر ایمانی باشد.
وی در ادامه با تبیین نسبت میان خانواده، هیئت و جامعه مهدوی، اظهار کرد: اگر خانواده را نخستین محیط تجربه محبت و ولایت بدانیم، هیئت می‌تواند حلقه واسط میان خانواده و جامعه مهدوی باشد، بستری که در آن پیوندهای ایمانی گسترش می‌یابد و جمعی از مؤمنان حول محور ولایت شکل می‌گیرند.
این استاد حوزه افزود: همان‌گونه که صله رحم در روابط خانوادگی به تقویت پیوند میان خویشاوندان کمک می‌کند، در هیئت نیز باید زمینه تقویت ارتباط و همبستگی میان مؤمنان فراهم شود. از این بعد، هیئت صرفاً محل حضور افراد برای استفاده از منبر، مداحی و برنامه‌های مناسبتی نیست، بلکه اصل مهم، شکل‌گیری پیوندی پایدار و مبتنی بر محبت میان اعضای آن است.
وی ادامه داد: همان‌گونه که در خانواده، برخورد پدر و مادر باید به حفظ محبت و استحکام روابط کمک کند، در هیئت نیز رفتار مسئولان و خادمان باید زمینه جذب افراد و تقویت ارتباط آنان را فراهم سازد. اگر کسی در این فضا احساس طردشدگی کند یا از جمع فاصله بگیرد، باید بررسی شود که چه عواملی به تضعیف این پیوند منجر شده است.
این استاد حوزه با تأکید بر اینکه محبت باید محور روابط در هیئت باشد، بیان کرد: هیئت باید فضایی برای شکل‌گیری روابط پایدار و عمیق میان مؤمنان باشد؛ روابطی که در آن افراد نه به‌عنوان اعضایی پراکنده، بلکه به‌عنوان اجزای یک مجموعه منسجم و مرتبط با یکدیگر شناخته شوند.
کارکرد اجتماعی هیئت؛ فراتر از برگزاری مراسم
وی با اشاره به ضرورت توجه به کارکردهای تربیتی و اجتماعی هیئت‌ها اظهار کرد: اگر هیئت را مرتبه‌ای گسترده‌تر از خانواده و بستری برای حرکت به سوی جامعه مهدوی بدانیم، باید بخشی از مسئولیت‌های تربیتی و اجتماعی خانواده در سطحی وسیع‌تر در آن دنبال شود.
حجت‌الاسلام والمسلمین عابدینی افزود: در خانواده، اعضا نسبت به یکدیگر احساس مسئولیت می‌کنند و برای رفع نیازها و گره‌گشایی از مسائل یکدیگر تلاش دارند. هیئت نیز باید بتواند این روحیه را در سطحی گسترده‌تر تقویت کند تا اعضای آن نسبت به وضعیت و نیازهای یکدیگر بی‌تفاوت نباشند.
وی با بیان اینکه تحقق چنین رویکردی نیازمند برنامه‌ریزی دقیق است، تصریح کرد: هنگامی که جایگاه هیئت در نسبت با خانواده و جامعه مهدوی به‌درستی شناخته شود، نوع برنامه‌ها، شیوه ارتباط با مخاطبان و مسئولیت دست‌اندرکاران نیز تغییر می‌کند. در این نگاه، برنامه‌های فرهنگی و مذهبی باید در خدمت تقویت پیوندها، رشد ایمانی و شکل‌گیری یک اجتماع منسجم قرار گیرند.
این استاد حوزه با تأکید بر پیوند میان تجربه خانواده و آمادگی برای حرکت به سوی ظهور، گفت: تجربه موفق محبت و روابط ولایی در خانواده می‌تواند زمینه درک عمیق‌تر پیوندهای ایمانی و اشتیاق به جامعه مهدوی را فراهم کند. هیئت نیز با گسترش این تجربه در میان مؤمنان، ظرفیت پیوند دادن خانواده به افق ظهور را دارد.
وی خاطرنشان کرد: اگر هیئت به‌عنوان حلقه اتصال خانواده و ظهور شناخته شود، مسئولیت آن تنها به برگزاری مراسم محدود نخواهد بود، بلکه باید در مسیر تقویت محبت، وحدت، مسئولیت‌پذیری و ارتباط پایدار میان مؤمنان حرکت کند.
نظر شما